Data en kennis
Vakmanschap
Expliciete en impliciete kennis
De derde laag van de Ackoff-piramide betreft kennis. Deze behoort mensen toe. We kunnen daarbij onderscheid maken tussen expliciete en impliciete kennis. Expliciete kennis kun je in een boek verwerken of op een harde schijf zetten. Dat lukt niet met impliciete kennis, ook aangeduid als ervaringskennis. Deze bouwt zich op door te leven, ervaringen op te doen. Engelsen noemen deze vorm van kennis tacit knowledge, wat letterlijk vertaald 'stilzwijgende kennis' betekent.
Ervaringskennis als basis voor vakmanschap
Ervaringskennis stelt ons in staat succesvol te acteren in complexe processen en vormt de basis voor vakmanschap. Richard Sennett, de auteur van 'The Craftsman', beschrijft vakmanschap als 'een niet-aflatende, basale menselijke impuls, de wens een werk goed te doen omwille van dat werk zelf'. Als vakmensen de ruimte krijgen hun ervaringskennis te gebruiken (en verder te ontwikkelen) levert dit een basis voor werkplezier.
Dóén en verhalen vertellen
Ervaringskennis overdragen gaat van mens tot mens door te dóén en het delen van verhalen met elkaar. Dit was ook wat gebeurde in de klassieke gilden, in een structuur van leerlingen, gezellen en meesters. Het oer-Europese Rijnlandse model voor management is hierop gebaseerd. Organisaties werden opgebouwd rond vakmensen. Wellicht moeten we weer terug naar een soort gilden, maar dan wel in de context van de 21e eeuw.
Vakmanschap en werkgelegenheid
Waardering van vakmensen zet ons aan om anders te denken over arbeid. Wellicht kunnen we de traditionele 9-tot-5-mentaliteit loslaten en onze focus verleggen van louter productiviteit naar zingeving, autonomie en een betere balans tussen werk en privé. Het betekent dat je werk niet langer puur ziet als middel om geld te verdienen, maar als onderdeel van je persoonlijke ontwikkeling. De breuklijn tussen wel en niet arbeid verrichten ligt dan niet meer noodzakelijkerwijs bij je pensioen. Voor de werkgelegenheid in Noord-Nederland biedt dit perspectieven.